Delfts Symphonie Orkest

Klassiek speelt bij DSO!

Noord, oost, zuid, west: muziek op z'n best!

Dit concert van het Delfts Symphonie Orkest was een muzikale reis, van het oosten via het zuiden naar het noorden. Het concert begon in het oosten, met Polowetzer Dans nr. 17 van Borodin (1833-1883). De Polowetzer Dansen zijn onderdeel van de opera Vorst Igor. Deze opera beschrijft de slecht verlopen veldtocht van vorst Igor in 1185. Igor heerst over een Russische stadstaat ten noordoosten van Kiev, en trekt op tegen de Polovtsen, plunderende nomaden uit het Oosten. Hij wordt gevangengenomen, maar het ware verraad komt van zijn zwager, die zijn afwezigheid wil aangrijpen om hem af te zetten en zelf heerser over de stadstaat te worden. De Polowetzer Dansen waren zo populair dat ze een eigen leven gingen leiden buiten de opera waaruit ze afkomstig waren. Zo werden ze als zelfstandig stuk opgevoerd tijdens de openingsceremonie van de Olympische Winterspelen van Sotsji in 2014.
We laten het oosten achter ons en trekken naar het zuiden, naar Spanje. Lalo kwam uit een officiersgezin dat in de 16e eeuw van Spanje naar Frankrijk geëmigreerd was. Zijn vader, een hoge militair die onder Napoleon had gevochten, vond het maar niks dat zijn zoon musicus wilde worden. Om zijn droom na te jagen, vertrok Lalo op 16-jarige leeftijd naar Parijs om muziek te studeren. Hij verdiende zijn brood met het geven van vioollessen en het spelen van kamermuziek met het Armingaud kwartet. In 1870 begon er een nieuwe muzikale wind te waaien in Parijs: na het verlies van de Frans-Duitse oorlog (1870-1871) stond men open voor een vernieuwing van de Franse muziek, om de als dominant geziene Duitse traditie te doorbreken. Daar profiteerde Lalo van met zijn Symphonie Espagnole, die hij in 1874 schreef voor de bekende violist Pablo de Sarasate. Hoewel het werk "symfonie" heet, wordt het meestal gezien als een vioolconcert. Het bestaat uit vijf delen, maar tot het midden van de 20ste eeuw werd het derde deel vaak weggelaten, waardoor het stuk meer de traditionele vierdelige structuur van een symfonie benaderde. Het hele stuk ademt een Spaanse sfeer, zoals de ritmes van de seguidilla en de habanera, en de noten van de strijkers in het tweede deel, die met hun pizzicato de rol van de gitaar vertolken.

Soliste van dit stuk was Hawijch Elders. Hawijch begon op zesjarige leeftijd met vioollessen, studeerde aan de conservatoria van Rotterdam en Amsterdam en nam deel aan allerlei masterclasses, onder andere van Emmy Verhey. Zij heeft verschillende prijzen gewonnen bij nationale en internationale vioolconcoursen. Eind 2018 won zij de tweede prijs tijdens het 37e Premio Rodolfo Lipizer Internationale Vioolconcours. In januari 2018 soleerde zij met het Haagse Residentie Orkest met het vioolconcert van Antonín Dvořák in de finale van het Nationaal Vioolconcours Oskar Back, waar zij de Publieksprijs won en haar de tweede prijs werd toegekend.

Onze muzikale reis eindigt in het noorden, in Noorwegen, met de Symfonische Dansen van Grieg. Grieg (1843 - 1907) was een Noors componist en pianist uit de Romantiek. Op zesjarige leeftijd kreeg hij les van zijn moeder in piano en theorie en op tienjarige leeftijd leerde hij voor het eerst volksmuziek kennen, wat grote invloed zou hebben op zijn latere leven. In 1858 vertrok Grieg naar Duitsland, om daar aan het Conservatorium van Leipzig te studeren. Hij moest zijn pianostudie echter onderbreken doordat hij een ernstige vorm van pleuritis kreeg, waardoor zijn rechterlong werd aangetast. Ten gevolge hiervan had hij de rest van zijn leven last van ademhalingsproblemen. Het herstel nam de nodige tijd in beslag: pas na de zomer kon hij verder studeren. In 1862 rondde hij zijn studie aan het conservatorium af. Grieg componeerde vooral muziek in de stijl van de Noorse nationale romantiek, waarbij hij uit de Noorse volksmuziek putte. Zijn kracht lag in het schrijven van kleine muziekvormen met ogenschijnlijk eenvoudige melodieën. Grieg schreef de door het DSO uitgevoerde Symfonische Dansen in eerste instantie als pianostuk, quatre-mains; later, in 1898, is er een orkestversie van gemaakt.

De oplettende lezer zal hebben gemerkt dat we het oosten, zuiden en noorden hebben aangedaan op onze muzikale reis. En het westen dan? Het westen is de plaats van uitvoering: de concerten werden gegeven in Delft en Den Haag. Noord, oost, zuid, west: muziek op z'n best!